Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) tarafından yayınlanan Petrol Piyasası Raporu’na göre, küresel petrol arzı Mayıs ayında ABD’nin İran’a yönelik deniz ablukasının etkisiyle bir önceki aya göre günlük yaklaşık 600 bin varil azalarak 94 milyon 470 bin varile geriledi. Bu düşüş, ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta gerçekleştirdiği saldırıdan önceki döneme kıyasla günlük yaklaşık 13 milyon 600 bin varil azalış anlamına geliyor.
OPEC ve OPEC dışı ülkelerden oluşan OPEC+ grubunun üretimi ise bir önceki aya göre günlük yaklaşık 1 milyon 120 bin varil azalarak 35 milyon 920 bin varile düşerken, OPEC+ dışı ülkelerin günlük arzı 530 bin varil artarak 58 milyon 540 bin varile yükseldi. Bu artışta, biyoyakıt üretimi ile ABD ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin daha yüksek arzı etkili oldu.
Rapora göre, bu yıl küresel petrol arzının geçen yıla göre günlük yaklaşık 3 milyon 900 bin varil azalarak 102 milyon 379 bin varile gerilemesi bekleniyor. OPEC+ üretiminin bu yıl önceki yıla göre günlük yaklaşık 4 milyon 700 bin varil azalarak 42 milyon 120 bin varile düşeceği, OPEC+ dışı üretiminin ise günlük yaklaşık 820 bin varil artarak 60 milyon 250 bin varile yükseleceği tahmin ediliyor.
ABD ve İran arasındaki olası savaş nedeniyle kapanan Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını öngören ABD-İran geçici anlaşmasının, kesintilerin ardından arz akışlarında kademeli normalleşmeye ve ihracatın aşamalı olarak yeniden başlamasına yol açması bekleniyor. Küresel petrol arzının, Körfez üretimindeki toparlanmaya paralel olarak 2027’de günlük yaklaşık 8 milyon varil artışla 110 milyon 350 bin varile ulaşacağı öngörülüyor.
IEA, söz konusu projeksiyonların ABD ile İran arasındaki çerçeve anlaşmaya dayandığını belirtirken, Hürmüz Boğazı’ndan sevkiyatların yeniden başlatılmasına ilişkin mekanizmalarda hala “kritik ancak tartışmalı” unsurlar bulunduğunu ve bu nedenle aşağı yönlü risklerin devam ettiğini vurguluyor.
Rapora göre, küresel petrol talebindeki artış beklentisi de aşağı yönlü revize edildi. IEA, bu yıl için küresel petrol talebindeki artış tahminini önceki beklentisine göre günlük yaklaşık 700 bin varil azalttı. Yüksek akaryakıt fiyatları ve ürün arzındaki kesintiler nedeniyle ikinci çeyrekte sevkiyatların geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 4,8 düşmesi beklenirken, bu durumun 2020’den bu yana ilk çeyreklik küresel daralmayı oluşturacağı belirtiliyor.
Buna göre, küresel petrol talebinin bu yıl geçen yıla göre günlük yaklaşık 1 milyon 120 bin varil azalarak 103 milyon 290 bin varile gerilemesi bekleniyor. Talebin 2027’de Körfez arzındaki normalleşmeyle birlikte yeniden hızlanması ve günlük yaklaşık 2 milyon varil artarak 105 milyon 300 bin varile ulaşması öngörülüyor.
IEA’nın raporunda, 2027 görünümünün jeopolitik riskler, ateşkesin sürdürülebilirliği ve küresel ekonomide savaş kaynaklı etkiler nedeniyle belirsizlikler içerdiği vurgulanmaktadır.
