Türkiye’de 65 yaş ve üzeri nüfus 9 milyon 583 bin 59 kişiye ulaşarak toplam nüfusun yüzde 11,1’ini oluşturdu. Bu artış, sosyal güvenlik sisteminin uzun vadeli mali sürdürülebilirliğini güçlendirme ihtiyacını gündeme getirdi. Yeni çalışma biçimleri ve demografik gelişmelerin etkileri dikkate alınarak prim tabanının genişletilmesi ve tahsilatın artırılması hedefleniyor.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, 65 yaş üstü nüfus son 5 yılda %20,5 oranında bir artış gösterdi. 2020’de 7 milyon 953 bin 555 kişi olan yaşlı nüfus, 2025’te 9 milyon 583 bin 59 kişiye yükseldi. Yaşlı nüfusun toplam içindeki oranı ise %9,5’ten %11,1’e çıktı.
Yaşlı nüfusun büyük çoğunluğu, yüzde 62,9’u 65-74 yaş grubunda yer alıyor. Yüzde 27,9’u 75-84 yaş aralığında bulunurken, 85 yaş ve üzeri nüfusun oranı %7,8. Türkiye’de 100 yaşını aşan 8 bini aşkın kişi bulunuyor.
Devlet, bu demografik eğilimleri ve doğurganlıktaki düşüşü göz önünde bulundurarak sosyal güvenlik sisteminin mali sürdürülebilirliğini sağlayacak adımlar atmayı kararlaştırdı. Bu kapsamda, 2027-2029 dönemi Orta Vadeli Program’a (OVP) ‘uzun dönemli bakım sigortası’ eklendi. İlgili bakanlıkların ortak çalışmasıyla bu sigorta için uygulamaya dönük altyapı oluşturulacak.
Yaşlılık ve kronik rahatsızlıklar nedeniyle günlük yaşam aktivitelerini yerine getirmekte zorlanan kişilere yönelik evde veya kurumlarda sunulan bakım desteğinin güçlendirilmesi amaçlanıyor. Evde sağlık ve palyatif bakım hizmetlerinin sürekliliği sağlanacak, uzaktan sağlık hizmetleriyle bütünleşik bir yapı hedefleniyor. Bu adım, artan yaşlı bağımlılık oranının ve aileler üzerindeki bakım yükünün hafifletilmesine katkı sağlayacak.
Bakım ekonomisinin güçlendirilmesi hedefi, sosyal güvenlik sisteminin mali sürdürülebilirliğine yönelik politikalar arasında yer alıyor. Sağlık hizmetlerine erişim kısıtlanmadan finansal sürdürülebilirlik sağlanması için adımlar atılacak. Sağlık hizmetlerinin geri ödemesinde risk analizi ve hizmet sunucularının davranışlarını dikkate alan denetim modelleri geliştirilecek.
Veri analizi yoluyla geri ödeme kriterleri incelenecek ve değer bazlı geri ödeme yöntemleri yaygınlaştırılacak. Hızlı artış gösteren gruplarda harcamaların etkinleştirilmesi sağlanacak. Yeni yılın ilk çeyreğinde bu alanda somut çıktılar üretilmesi öngörülüyor. Ayrıca, Sağlık Market uygulaması daha fazla ilaç ve medikal malzemeyi kapsayacak şekilde genişletilerek tedarik zinciri güçlendirilecek.
Üniversite hastanelerinin yönetim modeli de eğitim, araştırma ve hizmet fonksiyonları bakımından etkin ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşturulacak. Bu adımların sosyal güvenlik sisteminin mali sürdürülebilirliğine katkı sağlaması hedefleniyor.
Yeni OVP kapsamında, kişilerin daha uzun süre istihdamda kalmasını teşvik eden, hakkaniyeti ve aktüeryal dengeyi gözeten düzenlemelerin hayata geçirilmesi planlanıyor. Sosyal güvenlik sisteminin fiili ve yasal kapsamının genişletilmesi, kapsam dışı grupların sisteme entegrasyonu için farklı meslek ve gelir gruplarına yönelik uygulamalar geliştirilecek.
İlgili mevzuat, değişen iş gücü piyasası koşullarına ve yeni nesil esnek çalışma biçimlerine daha uyumlu hale getirilecek. Prim borçlarının takip ve tahsilat süreçleri etkinleştirilecek. Kurumların bilişim sistemleri güçlendirilerek veri paylaşımı artırılacak ve uzun dönemli mali sürdürülebilirliğe ilişkin göstergeler düzenli olarak izlenecek.
