ABD ve İran yetkilileri arasındaki “anlaşmaya yaklaşıyoruz” mesajlarına rağmen, Amerikan ordusunun geçen gece İran’ın güneyindeki Bender Abbas ve Larak Adası yakınlarında düzenlediği hava saldırıları, sahadaki gerilimi artırdı. ABD Merkez Kuvvetleri (CENTCOM), söz konusu saldırının İran gemilerinin bölgeye yeni mayınlar döşeme olasılığına karşı yapıldığını savunurken, İran Devrim Muhafızları Ordusu, bu saldırıyı “ateşkes ihlali” olarak tanımlayarak karşılık vermeye hakkı olduğunu açıkladı.
ABD Başkanı Donald Trump’ın, İran’a yönelik son zamanlardaki “tehditkar dilini” terk ederek daha fazla diplomasiye odaklandığı bildiriliyor. Beyaz Saray kaynaklarına göre, Trump, Türkiye, Mısır ve Körfez ülkeleri ile yaptığı istişarelerin ardından yaptığı açıklamada barışa daha da yaklaşıldığını ancak “iyi bir anlaşma” için acele etmeyeceklerini vurguladı. ABD yönetimi içinde, “zayıf bir anlaşmaya varıldığı” eleştirileriyle karşı karşıya kalan Trump’ın, henüz anlaşma metninin tamamlanmadığını belirterek tepkileri bertaraf etmeye çalıştığı gözlemleniyor.
Tahran tarafındaki görüşmelerde öncelikli konu, Batı bankalarında dondurulan İran varlıklarının serbest bırakılması. İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ve Dışişleri Bakanı Abbas Araqchi, Katar’ın başkenti Doha’da yaptıkları görüşmelerde, dondurulan 24 milyar dolarlık varlıklarının 12 milyar dolarının hemen transfer edilmesini ve geri kalanın ise 30 ila 60 gün içinde ödenmesini talep ediyor.
Diplomatik kaynaklar, taraflar arasındaki temel anlaşmazlığın, ABD’nin İran’ın zenginleştirdiği uranyumun ya ABD’ye götürülerek ya da uluslararası denetim altında İran’da imha edilmesini istemesi olduğunu belirtiyor. İran ise nükleer enerjinin barışçıl kullanımı için imha talebine direniyor. İran, stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nı kullanacak gemilerden “geçiş ücreti” adı altında gelir elde etmek istiyor ancak ABD, barış anlaşmasının ardından boğazın tamamen serbest ve ücretsiz bir geçiş yoluna sahip olması gerektiğini savunuyor.
İran lideri Ayetullah Hamaney, Hac vesilesiyle yaptığı açıklamada bölgesel iş birliğine vurgu yaparak, ABD’nin bölgedeki askeri varlığının sona ermesi gerektiğini dile getirdi ve İslam toplumuna birlik çağrısında bulundu. Uzmanlar, sahadaki askeri çatışmaların “kaza” olarak mı yoksa daha büyük bir anlaşmazlığın parçası olarak mı değerlendirileceğinin, tarafların nükleer ve ekonomik konularda atacakları somut adımlarla netleşeceğini öngörüyor.
