“Gunfighter Skies” Hava Gösterisinde İki EA-18 Growler Elektronik Harp Uçağı Çarpıştı
Mountain Home Hava Kuvvetleri Üssü’ndeki “Gunfighter Skies” hava gösterisi sırasında meydana gelen kazada, F/A-18 platformu üzerine inşa edilmiş iki adet EA-18 Growler elektronik harp uçağı çarpıştı. Donanma yetkilileri, uçaklarda bulunan 4 mürettebatın fırlatma koltuğuyla kurtulduğunu, yalnızca birinin hayati tehlikesi bulunmayan yaralar nedeniyle hastaneye kaldırıldığını açıkladı. Her birinin maliyeti 68 milyon dolar olan bu uçakların üretiminin artık yapılmadığı belirtilirken, gerçek ikame bedellerinin çok daha yüksek olacağı vurgulanıyor. F/A-18 ailesindeki uçakların saatlik uçuş maliyeti ise yaklaşık 20 bin doları bulmaktadır.
Askeri Gösteri Uçuşlarının Maliyet ve Riskleri Tartışma Konusu
ABD’ye ait iki savaş uçağının hava gösterisi sırasında çarpışması, askeri gösteri uçuşlarının maliyetleri ve risklerini tekrar gündeme getirdi. Geçmişten bu yana sivil ve askeri uzmanlar arasında devam eden tartışmalar, 2012 yılında ABD Donanması Lisansüstü Eğitim Okulu’nda görevli üç subay tarafından hazırlanan bir maliyet-fayda analiziyle desteklenmektedir. Analize göre, ünlü “Blue Angels” (Mavi Melekler) gösteri takımının yıllık bütçesi yaklaşık 98,6 milyon dolardı. Ancak raporda ortaya çıkan dikkat çekici sonuç, bu yüksek bütçeye rağmen Donanmanın ordunun asker çekme stratejisi açısından elde ettiği doğrudan faydanın 1 milyon doların altında kalmasıdır. Subaylar, askeri gösterilerin yatırım getirisi açısından yüzde 99 oranında negatif bir tablo oluşturduğunu ve maliyetlerin faydadan daha fazla olduğu sonucuna vardı. Hatta gösterilerin çevre illere sağladığı ekonomik katkı ve “halkla ilişkiler” değeri dahi hesaba katıldığında yatırım getirisinin yüzde 41 negatif olduğu hesaplandı.
Pentagon’un Riskli Tercihi ve Hava Gösterileri
Pek çok tehlikeye rağmen askeri yetkililer, hava gösterilerini sürdürme konusunda kararlılıklarını koruyor. Hava gösterilerinde uçaklar yüksek hızlarda, birbirlerine ve yere oldukça yakın mesafelerde akrobasi hareketleri gerçekleştirirken, geçmişte yaşanan kazalar bu operasyonların taşıdığı riskleri gözler önüne seriyor. Pentagon’un bu riski neden göze aldığı sorusu ise cevapsız kalmaktadır. Havacılık uzmanı ve eski savaş pilotu John Venable, Blue Angels ve Thunderbirds gibi gösteri takımlarının Kuzey Amerika’da düzenlenen yüzlerce gösterinin sadece küçük bir kısmına yetişebildiğini ve bu nedenle daha küçük yerel gösteri ekiplerinin kurulduğunu belirtmektedir. Venable’a göre, askeri hava gösterilerinin temel amacı, ordunun profesyonelliğini ve hassasiyetini izleyicilere aktararak bazılarında orduya hizmet etme arzusu uyandırmaktır. Halkla ilişkiler ve askere alımın sağladığı faydaların önemli olduğunu vurgulayan Venable, bu tür etkinliklerin ordu ile halk arasında bir “bağ dokusu” oluşturduğunu ifade etmektedir.
